Dursun ELMAS2, Ali ŞAHİN1, Orhan KÜÇÜKŞAHİN3, Nuran TÜRKÇAPAR4, Murat TÖRÜNER5, Hülya ÇETİNKAYA5, Emre KÜLAHÇIOĞLU2 Alexis K. OKOH2, Murat TURGAY4

1Department of Internal Medicine, Division of Rheumatology, Medical Faculty of Cumhuriyet University, Sivas, Turkey
2Department of Internal Medicine, Medical Faculty of Ankara University, Ankara, Turkey
3Department of Internal Medicine, Division of Rheumatology, Medical Faculty of Yıldırım Beyazıt University, Ankara, Turkey
4Department of Internal Medicine, Division of Rheumatology, Medical Faculty of Ankara University, Ankara, Turkey
5Department of Internal Medicine, Division of Gastroenterology, Medical Faculty of Ankara University, Ankara, Turkey

Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, inflamatuvar bağırsak hastalığı, metalloproteinaz-3, metalloproteinaz-9, doku matriks metalloprotienaz inhibitor-1

Özet

Amaç: Bu çalışmada ankilozan spondilit (AS) ve inflamatuvar bağırsak hastalığında (İBH) hastalık aktivitesi ve fonksiyonunun klinik ölçümlerinin matriks metalloproteinaz-3 (MMP-3), matriks metalloproteinaz-9 (MMP-9) ve matriks metalloproteinaz-1 doku inhibitörü (TIMP-1) ile ilişkisi ve MMP’lerin AS’de hastalık aktivitesini öngörmede C-reaktif proteinden ve eritrosit sedimentasyon hızından daha kullanışlı olup olmadığı araştırıldı.
Hastalar ve yöntemler: Yirmi AS’li hastada, 20 İBH’li hastada, 20 AS ve İBH hastasında (35 erkek, 25 kadın; ort. yaş 38.1 yıl; dağılım 19-62 yıl) ve kontrol grubu olarak 20 sağlıklı gönüllüde (10 erkek, 10 kadın; ort. yaş 38.5 yıl; dağılım 24-63 yıl) ELISA ile MMP-3, MMP-9 ve TIMP-1 seviyeleri ölçüldü. Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi, ülseratif kolit için Truelove-Witts aktivite kriterleri ve Crohn’s Hastalığı Aktivite İndeksi puanlama sistemleri kullanıldı.
Bulgular: En yüksek MMP-3 seviyesi İBH grubunda idi (33.51±59.56 ng/mL, p<0.045). MMP-3 seviyeleri İBH ve İBH+AS hastalarında AS’li hastalardan anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p<0.007 ve p<0.035). En yüksek MMP-9 seviyeleri kontrol grubunda idi (10.35±2.61 ng/mL, p<0.48). MMP-9 seviyeleri AS grubundaki hastalarda İBH ve İBH+AS gruplarındakilerden daha yüksek idi, fakat fark istatiksel olarak anlamlı değildi (sırasıyla p<0.494 ve p<0.260). En yüksek TIMP-1 seviyeleri İBH grubunda idi (8.11 ng/mL, p<0.006). İBH grubunun TIMP-1 seviyeleri AS ve İBH+AS gruplarından anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p<0.033 ve p<0.008). AS’li hastalarda, serum MMP-3 seviyeleri ile hastalık aktivitesi ve Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (r=0.841, p<0.05).
Sonuç: AS'de hastalık aktivitesini göstermede serum MMP-3 seviyelerinin, C-reaktif proteinden ve eritrosit sedimentasyon hızından daha iyi bir biyobelirteç olabileceği sonucuna vardık.